ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ των νομών Αιτωλοακαρνανίας και Φωκίδος

Η Αιτωλοακαρνανία είναι μία περιοχή με σημαντικές ιστορικές πόλεις και πλούσια μυθική παράδοση, η οποία συνδέεται με τη δράση των δύο φύλων της, των Αιτωλών και των Ακαρνάνων, που γενικά έδρασαν χωριστά στην διάρκεια της αρχαιότητας.
Οι κάτοικοι της Αιτωλίας πήραν το όνομα τους από τον μυθικό ήρωα Αιτωλό και ως πρώτοι κάτοικοι της περιοχής θεωρούνται οι Λέλεγες, που κατοίκησαν και την Ακαρνανία.

 
Η Ακαρνανία ανέπτυξε σημαντική δραστηριότητα τον 7ο και 6ο αιώνα π.Χ. ιδρύοντας πολλές αποικίες.
Οι Αιτωλοί εμφανίζονται σε κοινή δράση με τους άλλους Έλληνες κυρίως από τον 5ο αιώνα π.Χ. και μετά.
Η Φωκίδα πρωτοκατοικήθηκε από Πελασγούς και αργότερα από Φωκείς με αρχηγό τον Κορίνθιο Φώκο, στον οποίο οφείλει το όνομα της. Στα σημαντικότερα γεγονότα της ιστορίας της περιλαμβάνεται η συμμετοχή των Φωκέων στον Τρωϊκό πόλεμο με 40 πλοία, ο σχηματισμός ομοσπονδίας 22 πόλεων και οι προσπάθειες για έλεγχο του Ιερού των Δελφών.
Στην διάρκεια του 4ου αιώνα π.Χ. η προσπάθεια για έλεγχο του ιερού και του μαντείου των Δελφών εκ μέρους των Φωκέων είχε αποτέλεσμα την ανάμειξη του Φιλίππου Β! της Μακεδονίας στα πράγματα της νότιας Ελλάδας (μάχη Χαιρώνειας 338 π.Χ. ) με αποτέλεσμα να αρχίσει η παρακμή των περισσοτέρων περιοχών. Λίγο αργότερα όμως πήραν μέρος μαζί με τους Αθηναίους στον Λαμιακό πόλεμο (322 π.Χ.), δυσαρεστημένοι από την πολιτική του Μεγάλου Αλεξάνδρου απέναντι στους πολιτικούς φυγάδες και δημιούργησαν την Αιτωλική Συμπολιτεία η οποία διαλύθηκε το 146 π.Χ.
Τότε η περιοχή κατακτήθηκε από τους Ρωμαίους και γνώρισε γενικότερη παρακμή, ενώ οι τύχες της δυτικής Στερεάς συνδέθηκαν με εκείνες της Ηπείρου.
Οι πολλές εισβολές από τον βορρά, καθώς και οι πειρατικές επιδρομές, κυρίως από τον 3 μ. Χ. αιώνα συνέβαλλαν στον γενικότερο μαρασμό.
Στην διάρκεια των Βυζαντινών χρόνων ανήκε στο θέμα της Νικόπολης, μαζί με άλλες περιοχές και την Ακαρνανία.

Στην διάρκεια της Φραγκοκρατίας (1204) η Αιτωλία κατακτήθηκε αρχικά από τον Λατίνο αυτοκράτορα, ενώ αργότερα αποσπάστηκε και αποτέλεσε, μαζί με την Ακαρνανία και την Ήπειρο, τμήμα του Δεσποτάτου της Ηπείρου.
Η Αιτωλία και η Ακαρνανία καταλήφθηκαν από τους Τούρκους (1450-51) και έκτοτε οι τύχες τους ταυτίστηκαν και πορεύτηκαν μαζί.
Από τα σημαντικότερα γεγονότα των χρόνων υπήρξε η ναυμαχία της Ναυπάκτου (1571), η οποία έκρινε την τύχη του Τουρκοβενετικού πολέμου, καθώς και οι λεηλασίες κυρίως στην δυτική Στερεά το 16ο και 17ο αιώνα.

Η ιστορική μνήμη είναι περισσότερο δεμένη με γεγονότα της νεότερης ιστορίας και κυρίως με τους αγώνες για την απελευθέρωση από τον Τουρκικό ζυγό. Τότε ορισμένες πόλεις έγιναν θέατρο σημαντικότατων συγκρούσεων (Μεσολόγγι, Αλαμάνα κ.α. ) και αναδείχθηκαν μεγάλες ηρωϊκές μορφές (Καραϊσκάκης, Καψάλης, Διάκος, Μπότσαρης κ.α.)

Η Στερεά απελευθερώθηκε αμέσως μετά την επανάσταση του 1821 και αποτέλεσε τμήμα του Ανεξάρτητου Ελληνικού κράτους (1832).

Στερεά Ελλάδα ονομάστηκε μετά την επανάσταση του 1821 και την δημιουργία του νέου Ελληνικού κράτους, επειδή αποτελούσε μια κατεξοχήν ηπειρωτική περιοχή, αλλά και για να μπορεί να γίνεται διάκριση από τις άλλες ελεύθερες περιοχές, την Πελοπόννησο και τα νησιά. Η περιοχή υπήρξε γνωστή και με άλλες ονομασίες όπως Κεντρική ή Μέση Ελλάδα και Ρούμελη.
Μεγάλες καταστροφές γνώρισαν ορισμένα τμήματα της κατά την διάρκεια του Β! Παγοσμίου Πολέμου και την Γερμανική κατοχή.

Τα πλούσια δώρα της φύσης - λιμνοθάλασσες, ποτάμια, λίμνες, βουνά, φαράγγια και ακρογιαλιές με αμμουδιές και καθαρή θάλασσα - οι νέοι δρόμοι, ο συνεχώς αυξανόμενος αριθμός σε ενοικιαζόμενα δωμάτια, οι πλούσιες εναλλαγές της φύσης και το άριστο κλίμα έχουν συμβάλλει στην τουριστική ανάπτυξη του νομού.

ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ
 
  • Το βενετσιάνικο κάστρο της Ναυπάκτου, όπου βρίσκεται και το γραφικό εκκλησάκι του Προφήτη Ηλία, τα ερείπια του τουρκικού τζαμιού και χαμάμ και δίπλα του το σπίτι του Τζαβέλλα.
  • Το λιμάνι της Ναυπάκτου με τους βενετσιάνικους πύργους και τους προμαχώνες.
  • Το σπίτι του Μπότσαρη.
  • Τα ερείπια του Ναού του Ασκληπιού στην συνοικία Κεφαλόβρυσο της Ναυπάκτου στη θέση «Τσοκάρι».
  • Η Παπαχαραλάμπειος Βιβλιοθήκη και η Συλλογή Φαρμάκη με κειμήλια του 1821.
  • Το Μοναστήρι του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου. (Ανακαινίστηκε το 1695)
  • Το Μοναστήρι της Παναγίας της Βαρνάκοβας (1077 μ.Χ).
    Είναι αφιερωμένο στην κοίμηση της Θεοτόκου. Το καθολικό του κτίστηκε από τον μοναχό Αρσένιο στα 1077 μ.Χ. και ανακαινίστηκε στα 1448. Λεηλατήθηκε το 1690 στην διάρκεια του Τουρκο-Βενετικού πολέμου. Καταστράφηκε το 1826 από τους Τούρκους. Το αναστήλωσε ο Καποδίστριας το 1831. Το καθολικό του έγινε πάνω στο σχέδιο του παλαιού – τρίκλιτη βασιλική με τρούλο, νάρθηκα και εξωνάρθηκα. Στο δάπεδο του διατηρούνται μαρμαροθετήματα με παραστάσεις 11ου ή 12ου αιώνα.
  • Τους Πενταγιούς, ορεινό χωριό σε υψόμετρο 960μ. όπου γεννήθηκε η Μαρία η Πενταγιώτισσα. Αξιοθέατά του το παλαιό μοναστήρι του Αγίου Παντελεήμονα και η πέτρινη βρύση χτισμένη τον 19ο αιώνα.
  • Το αναπαλαιωμένο Μοναστήρι της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος 3 χλμ από το Γαλαξίδι.
  • Τα ερείπια Ακρόπολης με ναό και ίχνη στοάς (ελληνιστικής) κοντά στο χωριό Βελβίνα.
  • Το Μοναστήρι της Αμπελακιώτισσας αφιερωμένο στην κοίμηση της Θεοτόκου, γνωστό και με το όνομα Κοζίτσα. Το 1456 κτίστηκε η πρώτη εκκλησία του μονατηριού, ανακαινίστηκε στα 1847,έχει ξυλόγλυπτο τέμπλο του 1871. Υπάρχουν κειμήλια όπως χρυσοκεντημένος επιτάφιος του 1735, λειψανοθήκες κ.ά.
  • Τα χωριά της ορεινής Ναυπακτίας (υψόμετρο 700μ.- 1000μ.) ανάμεσα σε έλατα , πλατάνια και τρεχούμενα νερά – ο Πλάτανος, η Αράχοβα, η Περίστα, ο Πέρκος, η Δορβιτσιά, ο Σίμος, η ¶νω χώρα, η Αμπελακιώτισα όπου υπάρχει ο Ναός του Αγίου Νικολάου με υπέροχο τέμπλο φτιαγμένο γύρω στα 1748, η Τερψιθέα, το Καταφύγιο, το Χρύσοβο όπου υπάρχουν ανεξερεύνητες σπηλιές με σταλακτίτες , η Ελατού όλα περιοχές ιδιαίτερου φυσικού κάλους.Περίφημο είναι το δάσος του Πλάτανου με πολλά και διαφορετικά είδη δένδρων.
  • Επίσης η Αρχαία Πόλη Θέρμο κοντά στο Θέρμο όπου σώζονται ερείπια από ναό του Θερμίου Απόλλωνα και από το «Κοινό των Αιτωλών» μεγάλη στοά μήκους 170μ. και βάσεις αδριάντων.
  • Στο Τρίκορφο το Μοναστήρι με τα 400 Σήμαντρα. (Παπαροκάδες)
  • Τα πανέμορφα παραθαλάσσια χωριά που εκτείνονται κατά μήκος των δαντελένιων ακτών του Κορινθιακού κόλπου όπως Χιλιαδού, Μοναστηράκι, Σκάλωμα, Σεργούλα, Μαραθιά , Σπηλιά, Ερατεινή, Γλυφάδα, Γαλαξείδι κ.λ.π. το γραφικό νησάκι Τροιζόνια, καθένα με το δικό του ύφος και χρώμα προσφέρουν και υπόσχονται στον ταξιδιώτη όμορφες ,ανέμελες και αλησμόνητες διακοπές στην ηρεμία της καταπράσινης φύσης τους και τα πεντακάθαρα νερά του Κορινθιακού.
  • Το πανέμορφο ποτάμι Εύηνος με τα γάργαρα νερά και τα τεράστια πλατάνια. Ο Εύηνος ποταμός έχει συνολικό μήκος 113 χλμ και εκβάλει στον Κορινθιακό κόλπο. Αποτελεί ίσως το ιδανικότερο ποτάμι στην Ελλάδα για rafting, canoeing, kayaking και hiking όχι μονάχα για την εκπληκτική φυσική ομορφιά του αλλά και για τα ασφαλή νερά του. Αυτοί είναι και οι λόγοι για τους οποίους έχουν οργανωθεί εκεί πολλοί επαγγελματίες του χώρου, οι οποίοι προσφέρουν τις υπηρεσίες τους σε όποιον επιθυμεί να γνωρίσει τα εν λόγω αθλήματα.

Αξίζει να σημειώσουμε ότι τα αθλήματα αυτά είναι προσιτά στους περισσότερους, αρκεί να τηρούνται οι κανόνες ασφαλείας που πρέπει κατά περίπτωση και οι οδηγοί να είναι άρτια εκπαιδευμένοι. Τα απαραίτητα “αξεσουάρ” δεν θα πρέπει να μας προβληματίσουν μιας που διατίθενται από τους διοργανωτές (όπως ειδικές βάρκες ανάλογα με το άθλημα που επιλέγουμε, ολόσωμη στολή από νεοπρέν παπούτσια με καλτσάκια πάλι από το ίδιο υλικό, σωσίβιο, κράνος και άλλα). Αν παρόλα αυτά κάποιος δεν επιθυμεί την επαφή με τα νερά του ποταμού υπάρχουν επιπλέον δραστηριότητες για να επιλέξει όπως off road 4x4, trekking, ή ακόμα και ιππασία...